Glokom (Göz Tansiyonu): Sinsi Görme Kaybını Durdurun

Glokom, dünyada körlüğe neden olan önemli sebeplerden biridir. Genellikle “göz tansiyonu” olarak bilinse de, aslında göz tansiyonu glokomun sadece bir risk faktörüdür. Glokom, optik sinirin hasar görmesi sonucu ortaya çıkan bir hastalıktır ve erken teşhis edilmediğinde kalıcı görme kaybına yol açabilir. Bu makalede glokomun ne olduğunu, belirtilerini, risk faktörlerini, teşhis yöntemlerini ve tedavi seçeneklerini detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.

Glokom Nedir? Göz Tansiyonu Glokomu Tetikler mi?

Glokom, göz içi basıncının (İOP) optik sinir üzerinde yarattığı hasar sonucu oluşur. Optik sinir, gözden beyne görsel bilgiyi taşıyan önemli bir yapı olup, hasar gördüğünde görme alanında kademeli kayıplara neden olur. Göz tansiyonu (İOP), göz içindeki sıvının (aqueous humor) üretimi ve drenajı arasındaki dengenin bozulmasıyla artabilir. Yüksek göz tansiyonu, optik sinir için baskı oluşturarak glokom gelişimini hızlandırabilir veya tetikleyebilir. Ancak, normal göz tansiyonuna sahip kişilerde de glokom gelişebilir. Bu duruma “normal tansiyonlu glokom” denir.

Glokomun Belirtileri Nelerdir? Erken Evrelerde Fark Edilir mi?

Glokomun en sinsi özelliği, genellikle erken evrelerde belirgin bir belirti göstermemesidir. Bu nedenle “sinsi görme kaybı” olarak da adlandırılır. Hastalık ilerledikçe, görme alanında kademeli olarak daralma başlar. Başlangıçta bu daralma fark edilmeyebilir, çünkü beyin eksik olan bölgeleri tamamlamaya çalışır. Ancak, ilerleyen evrelerde tünel görüşü (periferik görme kaybı) ortaya çıkabilir. İleri evrelerde ise görme tamamen kaybolabilir.

Glokomun bazı belirtileri şunlar olabilir:

• Görme alanında gri alanlar veya boşluklar
• Tünel görüşü
• Göz ağrısı (nadiren)
• Bulantı veya kusma (akut tipte)
• Halo görme (ışıkların etrafında renkli halkalar)

Bu belirtilerden herhangi birini fark ederseniz, derhal bir göz doktoruna başvurmanız önemlidir.

Glokomun Risk Faktörleri Nelerdir? Kimler Risk Altında?

Glokom gelişme riskini artıran bazı faktörler şunlardır:

• Yaş: 60 yaş ve üzeri kişilerde glokom riski artar.
• Aile öyküsü: Ailede glokom öyküsü olan kişilerde risk daha yüksektir.
• Yüksek göz tansiyonu (İOP)
• Miyopi (uzağı görememe)
• Hipermetropi (yakını görememe)
• Diyabet
• Kalp-damar hastalıkları
• Sigara içmek
• Kortikosteroid kullanımı
• Göz yaralanmaları
• Yüksek tansiyon

Bu risk faktörlerinden bir veya birkaçına sahipseniz, düzenli olarak göz muayenesi yaptırmanız önemlidir.

Glokom Teşhisi Nasıl Konulur? Hangi Testler Yapılır?

Glokom teşhisi, kapsamlı bir göz muayenesi ile konulur. Bu muayene genellikle şunları içerir:

• Göz tansiyonu ölçümü (tonometri): Göz içi basıncını ölçer.
• Optik sinir muayenesi (oftalmoskopi): Optik sinirin görünümünü değerlendirir.
• Görme alanı testi (perimetri): Görme alanındaki kayıpları tespit eder.
• Gonioskopi: Gözün drenaj açısının durumunu değerlendirir.
• Optik Koherens Tomografisi (OCT): Optik sinirin katmanlarını detaylı olarak inceler.

Bu testler, glokomun türünü, şiddetini ve ilerleme hızını belirlemeye yardımcı olur.

Glokom Tedavi Yöntemleri Nelerdir? Ameliyat Gerekli mi?

Glokom tedavisi, genellikle göz içi basıncını düşürmeye yöneliktir. Tedavi yöntemleri, glokomun türüne ve şiddetine göre değişir.

• Göz damlaları: En sık kullanılan tedavi yöntemidir. Göz içi basıncını düşürmek için farklı mekanizmalarla çalışan çeşitli göz damlaları mevcuttur.
• Lazer tedavisi: Göz içindeki sıvının drenajını artırmak için lazer kullanılabilir. Trabeküloplasti ve iridotomi gibi farklı lazer tedavileri mevcuttur.
• Cerrahi tedavi: Göz içi basıncını düşürmek için cerrahi yöntemler kullanılabilir. Trabekülektomi, glokom drenaj implantları ve minimal invaziv glokom cerrahisi (MIGS) gibi farklı cerrahi seçenekler mevcuttur.

Tedaviye erken başlamak, görme kaybını yavaşlatmak veya durdurmak için önemlidir. Doktorunuz, sizin için en uygun tedavi yöntemini belirleyecektir.

Glokomda Erken Teşhisin Önemi Nedir? Geç Kalırsak Ne Olur?

Glokomda erken teşhis, görme kaybını önlemek için kritik öneme sahiptir. Erken teşhis edilen glokom hastalarında, tedavi ile görme kaybı yavaşlatılabilir veya durdurulabilir. Ancak, geç teşhis edilen glokomda görme kaybı ilerleyebilir ve kalıcı körlüğe yol açabilir. Bu nedenle, risk faktörleriniz varsa veya herhangi bir görme problemi fark ederseniz, derhal bir göz doktoruna başvurmanız önemlidir.

Glokom ile Yaşamak: Nelere Dikkat Etmeli?

Glokom teşhisi konulduktan sonra, düzenli göz muayeneleri yaptırmak ve doktorunuzun önerdiği tedaviye uymak önemlidir. Ayrıca, aşağıdaki noktalara dikkat edebilirsiniz:

• Sağlıklı bir yaşam tarzı benimseyin: Düzenli egzersiz yapın, sağlıklı beslenin ve sigara içmeyin.
• Gözlerinizi güneşten koruyun: Güneşli havalarda güneş gözlüğü takın.
• Gözlerinizi dinlendirin: Uzun süre bilgisayar veya kitap okurken gözlerinizi sık sık dinlendirin.
• Stresten kaçının: Stres, göz tansiyonunu yükseltebilir.
• İlaçlarınızı düzenli kullanın: Doktorunuzun reçete ettiği göz damlalarını veya diğer ilaçları düzenli olarak kullanın.

Glokom Hakkında Yanlış Bilinenler Nelerdir?

Glokom hakkında birçok yanlış bilgi dolaşmaktadır. İşte bazı yaygın yanlış bilinenler:

• Glokom sadece yaşlıların hastalığıdır: Glokom, her yaşta görülebilir, ancak yaşlılarda daha yaygındır.
• Glokom sadece yüksek göz tansiyonu olanlarda görülür: Normal göz tansiyonuna sahip kişilerde de glokom gelişebilir.
• Glokom tedavi edilemez: Glokomun kesin bir tedavisi olmamakla birlikte, tedavi ile görme kaybı yavaşlatılabilir veya durdurulabilir.
• Glokom bulaşıcıdır: Glokom bulaşıcı bir hastalık değildir.

Glokomda Beslenme Önerileri Nelerdir?

Glokom tedavisini destekleyen bazı besinler şunlardır:

• Antioksidanlar: C vitamini, E vitamini ve beta-karoten içeren besinler (meyveler, sebzeler).
• Omega-3 yağ asitleri: Balık, ceviz, chia tohumu.
• Magnezyum: Yeşil yapraklı sebzeler, kuruyemişler.
• Çinko: Et, deniz ürünleri, kuruyemişler.

Sağlıklı ve dengeli beslenmek, genel sağlığınızı olduğu gibi göz sağlığınızı da korumaya yardımcı olur.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Glokom kalıtsal mıdır? Evet, glokom ailevi yatkınlık gösterebilir. Ailede glokom öyküsü olanların risk altında olması nedeniyle düzenli göz muayenesi yaptırması önemlidir.

2. Glokomun farklı türleri var mıdır? Evet, açık açılı glokom, kapalı açılı glokom, normal tansiyonlu glokom gibi farklı glokom türleri bulunmaktadır.

3. Glokom tedavisi görmeyi geri getirir mi? Glokom tedavisi, mevcut görme kaybını geri getirmez, ancak ilerlemesini yavaşlatır veya durdurur.

4. Göz damlalarının yan etkileri nelerdir? Göz damlalarının bazı yan etkileri olabilir, örneğin gözlerde yanma, kızarıklık veya görme bulanıklığı. Bu yan etkiler genellikle hafiftir ve kısa sürelidir.

5. Lazer tedavisi glokomu tamamen geçirir mi? Lazer tedavisi, göz içi basıncını düşürmeye yardımcı olabilir, ancak glokomu tamamen geçirmez.

6. Glokom ameliyatı riskli midir? Her ameliyatta olduğu gibi, glokom ameliyatının da bazı riskleri vardır. Ancak, modern cerrahi teknikler sayesinde riskler minimize edilmiştir.

7. Glokom hastaları hangi aktivitelerden kaçınmalıdır? Aşırı fiziksel aktivite, baş aşağı pozisyonlar ve bazı ilaçlar göz tansiyonunu yükseltebilir. Doktorunuzun önerilerine uyun.

8. Glokom teşhisi konulduktan sonra ne kadar sıklıkla kontrole gitmeliyim? Doktorunuz, durumunuza göre kontrol sıklığını belirleyecektir. Genellikle 6 ayda bir veya yılda bir kontrol önerilir.

9. Glokom hastaları için özel gözlükler var mıdır? Bazı glokom hastaları için görme alanındaki kayıpları telafi etmeye yardımcı olan özel gözlükler veya prizmalar kullanılabilir.

10. Glokomun ilerlemesini yavaşlatmak için başka neler yapabilirim? Sağlıklı beslenmek, düzenli egzersiz yapmak, sigara içmemek ve stresten kaçınmak glokomun ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olabilir.

Unutmayın, glokom sinsi bir hastalıktır ve erken teşhis hayat kurtarır. Düzenli göz muayenesi yaptırarak göz sağlığınızı koruyun ve görme kaybına karşı bilinçli olun. Herhangi bir şüpheniz varsa, mutlaka bir göz doktoruna danışın.